Lista ostrzeżeń KNF, a pranie brudnych pieniędzy

Pomimo postępującej adopcji kryptowalut w dzisiejszym świecie ludzie nadal mają wątpliwości, czy działania prowadzone na giełdach kryptowalut są całkowicie legalne. Warto pamiętać, że pomimo decentralizacji tych instytucji muszą one spełniać wymogi prawne obowiązujące w danym państwie. W Polsce wszelkie podejrzenia dotyczące prawomocnego działania instytucji finansowych zgłaszane są do Komisji Nadzoru Finansowego, która zobowiązana jest do tworzenia listy ostrzeżeń.

Czym jest lista ostrzeżeń publicznych KNF?

Komisja Nadzoru Finansowego to organ nadzorujący działające w Polsce instytucje pieniądza elektronicznego.

W celu ochrony użytkowników wprowadzona została lista ostrzeżeń publicznych KNF, potocznie nazywana “czarną listą KNF”. Idea, która zainspirowała utworzenie listy to budowanie zaufania dla sektora finansowego oraz samego KNF-u.

Każdy konsument może znaleźć rejestr ostrzeżeń publicznych na stronie internetowej KNF. Ich zestawienie obejmuje podmioty rynku finansowego, wobec których zgłoszono podejrzenie popełnienia przestępstwa. Lista ta w głównej mierze zawiera sprawy dotyczące wykonywania nieuprawnionych czynności bez zezwolenia KNF.

Do czasu głośnej afery związanej z wpisaniem Amber Gold na listę ostrzeżeń, była ona prowadzona przez urzędników KNF. To właśnie oni odpowiedzialni byli za wyłapywanie niebezpiecznych działalności oraz następnie wpisywanie ich na listę ostrzeżeń. Jednak po kontrowersyjnej sprawie związanej z oszustwami parabanku nastąpiło zaostrzenie ustawy. Wiązało się to również ze zmianą metody selekcji podejrzanych przedsiębiorstw – od tego momentu obowiązkiem KNF jest wpisywanie na listę wszystkich podmiotów, co do których istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa. Wpis na listę może nastąpić ze zgłoszenia urzędu Komisji lub poprzez osobę, która złoży donos do prokuratury.

Standardową procedurą po wpisaniu podmiotu na listę ostrzeżeń jest zawiadomienie odpowiednich władz tj. prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Oznacza to wszczęcie postępowania karnego i związane z tym ryzyko kar finansowych (nawet wielomilionowych) lub pozbawienia wolności osób odpowiedzialnych za prowadzenie działalności. 

Lista ostrzeżeń KNF – czy ma jakiś związek z przeciwdziałaniem praniu brudnych pieniędzy?

Pranie brudnych pieniędzy to proces wykorzystywany przez przestępców, którzy ze swoich nielegalnych źródeł dochodu chcą „oczyścić” pieniądze tak, aby sprawiały wrażenie pochodzenia z legalnych zysków finansowych.

Ustawa AML (Anti Money Laundering) służy między innymi do tego, aby ludzie nie omijali płacenia podatków, co z kolei prowadzi do ograniczenia prania pieniędzy. Obowiązuje w niej próg przy zamianach walut fiat na waluty cyfrowe powyżej 1000 euro, po którego przekroczeniu wymagana jest weryfikacja użytkownika. Nielegalne źródła generują znacznie większe przychody, dlatego pranie pieniędzy poprzez kryptowaluty dla ewentualnych przestępców może być jeszcze trudniejsze niż przy praniu pieniędzy z udziałem banków. 

Warto pamiętać, że ustawa AML nie koliduje z listą ostrzeżeń KNF. Instytucje, które prały, piorą pieniądze lub są podejrzane o pranie brudnych pieniędzy, nie są wpisywane na listę KNF. Dzieje się tak, ponieważ lista ostrzeżeń nie ma kategorii zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa prania brudnych pieniędzy – zajmuje się tym GIIF.

Analizując przypadki działalności wpisanych na listę Komisji Nadzoru , można zauważyć, że sam wpis jest tylko informacją dla społeczeństwa, bezpośrednio nie jest narzędziem do przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy. Istnieją przypadki firm, które zostają wpisane na listę bez oficjalnego wyjaśnienia ze strony Komisji. Poziom faktycznych przestępstw i społecznej szkodliwości jest różny, a mimo to traktowane są jednakowo. Nie mając jasnych informacji odnośnie zarzutów, trudno odnieść się do tej sytuacji lub podjąć jakiekolwiek działania. W przypadku instytucji kryptowalutowych zgłoszenie KNF prowadzi do  wprowadzenia zmian przez działalności tak, aby odpowiadały obowiązującym przepisom prawnym. Aby uniknąć wątpliwości co do działań giełd kryptowalutowych w Polsce, prawo musiałoby zostać uregulowane.

Zuzanna Kwiecień
dla Kanga Exchange